أحمد بن محمد الهمذاني ( ابن الفقيه الهمذاني ) ( مترجم : ح . مسعود )
10
البلدان ( بخش مربوط به ايران ) ( فارسى )
همه دلاورتر و بزرگ منشتر بودند ، كشورى پهناورتر داشتند ، و در توانايى سختتر و در انديشه فراتر و در تدبير از همگان نيكوتر بودند . چهرههاشان از همه خندانتر و پاسخهاشان درستتر و زبانشان بازتر و فصيحتر بود . ابو البخترى * 24 گويد : شنيدهايم كه اسحاق بن ابراهيم فرزندى داشت به نام نفيس كه قبيلههايى پارسى از نژاد اويند ، از جمله : استخر و شاپور و اردشير . و ادريس بن عمران چنين مىگفت : مردم استخر از همه گوهردارتراند ، پادشاهانى هستند پيامبرزاده . اردشير گفته است : زمين چهار جزء است . جزئى زمينهاى ترك است ، از ناحيههاى غربى هند تا ناحيههاى شرقى روم . جزئى زمين مغرب است ، از ناحيههاى غربى روم تا سرزمين قبط * 25 و بربر . جزئى تا زمينهاى استانهاى سواد « 1 » * 26 است ميان بربر و هند . و جزء چهارم سرزمين است كه از آن پارسيان است ، ميان رود بلخ تا مرز آذربايجان و ارمنستان پارس تا فرات - و پس از فرات خاك عرب است تا عمان - و تا مكران و كابل و تخارستان ( طخارستان ) . بدين گونه اين بخش گزيدهء همهء جهان است . و در نسبت با سرزمينهاى ديگر ، چون سر و ناف و كوهان و شكم است . سر است بدان روى ، كه پادشاهان همهء جهان ، از روزگار ايرج بن فريدون ، سر بفرمان پادشاهان ما بودهاند . و پادشاهان ما را ، پادشاهان همهء زمين ، مىخواندهاند . براى آنان پيشكش مىفرستادهاند و نزد آنان به داورى مىآمدهاند . ناف است بدان روى ، كه سرزمين ما ، در پهناورى و كرامت گوهر * 27 در ميان همه زمينها ، به جاى ناف است « 2 » ، و نيز در خويها و خصلتهايى كه در ما گرد آمده است ، چه ، ما را سوار كارى تركان ، و هوشيارى هنديان ، و صنعتگرى روميان دادهاند . و در هر يك از اين جمله ، باز ما را بر آنان برترى بخشيدهاند . نيز ما از رنگهاى زشت و عيوب صورت و رنگ و مو بر كنار
--> ( 1 ) - عراق ، بابل قديم . رك : تعليقات . ( 2 ) - به اصطلاح : ناف زمين است